Số hóa bán lẻ không đơn thuần là mua sắm công nghệ

Số hóa trong lĩnh vực bán lẻ không chỉ đơn giản là việc rót vốn vào công nghệ, mà còn là một chiến lược toàn diện nhằm thay đổi phương thức hoạt động, trải nghiệm khách hàng và cách quản lý doanh nghiệp.

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home thuộc Tập đoàn FPT, các doanh nghiệp bán lẻ nên xây dựng một chiến lược số hóa cụ thể thay vì chỉ tập trung vào việc mua sắm công nghệ một cách rời rạc.

Ông Đức đưa ra thông tin này trong bối cảnh ngành bán lẻ hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong việc đóng góp vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu từ dịch vụ tiêu dùng trên cả nước. Tuần trước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, trực thuộc Bộ Công Thương, đã xây dựng và áp dụng bộ tiêu chí "Doanh nghiệp vì người tiêu dùng" trong lĩnh vực bán lẻ.

Ông Đức giải thích rằng, các doanh nghiệp hiện nay đang đối mặt với nhiều áp lực, đặc biệt là vấn đề số hóa. Nếu không ứng dụng công nghệ, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và giảm sức cạnh tranh. Tuy nhiên, khi đầu tư vào công nghệ, các doanh nghiệp bán lẻ phải đối mặt với thách thức về việc làm thế nào để giảm chi phí, tối ưu hóa lợi nhuận và đồng thời tăng hiệu suất.

Nghiên cứu "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam", được công bố vào ngày 1/10 bởi nhóm chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, chỉ ra rằng các doanh nghiệp bán lẻ thường ứng dụng công nghệ vào những hoạt động có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, chẳng hạn như hệ thống kênh phân phối, tiếp thị, bán hàng và chăm sóc khách hàng. Mặc dù vậy, phần lớn các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, phải đối mặt với thách thức về ngân sách dành cho số hóa. Khoảng 20% doanh nghiệp không có dự toán ngân sách cho việc này, và hơn 40% doanh nghiệp có dự toán nhưng không đủ kinh phí để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Một nghiên cứu khác về "Chuyển đổi số của các doanh nghiệp ngành bán lẻ tại Việt Nam", do các chuyên gia từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện và công bố vào ngày 1 tháng 10, chỉ ra rằng các doanh nghiệp bán lẻ thường áp dụng công nghệ vào các hoạt động có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, ví dụ như hệ thống phân phối, tiếp thị, bán hàng và dịch vụ chăm sóc khách hàng. Tuy nhiên, phần lớn các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, gặp khó khăn về ngân sách cho số hóa. Khoảng 20% số doanh nghiệp không lập dự toán, và hơn 40% số doanh nghiệp có dự toán nhưng không đủ kinh phí đáp ứng nhu cầu thực tế.

Ông Đức cho rằng doanh nghiệp bán lẻ không nên quá lo lắng về các rủi ro và chi phí, dẫn đến việc không dám thực hiện chuyển đổi số. Nếu doanh nghiệp có một chiến lược số hóa được xây dựng bài bản, họ sẽ có thể giải quyết được cả hai vấn đề hiệu suất và chi phí đầu tư.

Theo ông Đức, các doanh nghiệp bán lẻ không nên quá e ngại về những rủi ro và chi phí, dẫn đến việc do dự trong việc số hóa. Nếu sở hữu một chiến lược số hóa được xây dựng kỹ lưỡng, các doanh nghiệp sẽ có khả năng giải quyết đồng thời bài toán về hiệu suất và chi phí đầu tư.

Đại diện FPT Camera khuyến nghị rằng ngành bán lẻ nên dựa trên tình hình thực tế để xác định một lộ trình số hóa phù hợp, ví dụ như tối ưu hóa hoạt động nội bộ hoặc cải thiện chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng. Các doanh nghiệp nên tiến hành từng bước nhỏ, một cách chậm rãi nhưng vững chắc.

Đại diện FPT Camera cho rằng, ngành bán lẻ nên căn cứ vào bối cảnh thực tế để xác định lộ trình số hóa thích hợp, chẳng hạn như tối ưu hóa vận hành nội bộ hoặc nâng cao việc chăm sóc khách hàng. Doanh nghiệp nên thực hiện từng bước nhỏ, chậm mà chắc.

Để có được một chiến lược tốt nhất, quá trình lập kế hoạch số hóa nên có sự tham gia của các chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên, thay đổi tư duy vận hành để sẵn sàng ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Người đứng đầu doanh nghiệp bán lẻ cần phải tiên phong trong việc áp dụng công nghệ vào các hoạt động hàng ngày, nhằm tạo động lực để nhân viên và toàn bộ hệ thống thay đổi cách làm việc.

Quá trình xây dựng kế hoạch số hóa nên có sự góp mặt của chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm, để đạt được chiến lược tốt nhất. Song song đó, doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên, thay đổi tư duy vận hành để sẵn sàng ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số. Người lãnh đạo doanh nghiệp bán lẻ cần đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động thường ngày, nhằm thúc đẩy sự thay đổi trong cách làm việc của nhân viên và toàn bộ hệ thống.

"Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ là phục vụ khách hàng tốt hơn, đồng thời khai thác dữ liệu để đưa ra những quyết định đúng đắn và kịp thời", ông Đức nói.

"Ông Nguyễn Anh Đức, Giám đốc FPT Camera và FPT Smart Home, Tập đoàn FPT"

Ông Đức nhấn mạnh rằng: "Mục đích của việc ứng dụng công nghệ là để phục vụ khách hàng tốt hơn, đồng thời tận dụng dữ liệu để đưa ra các quyết định chính xác và kịp thời."

Ông Đức cũng chia sẻ thêm về những mô hình tiên phong đang áp dụng công nghệ để tăng cường trải nghiệm của khách hàng và tối ưu hóa các hoạt động nội bộ. Một số ứng dụng công nghệ như camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) cho phép thống kê số lượng hàng hóa tồn kho và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng. Những dữ liệu này sau đó được đưa về trung tâm xử lý để quản lý hàng tồn kho hoặc đưa ra các chiến lược quảng bá và marketing nhằm thu hút khách hàng.

Ông Đức cũng chia sẻ thêm về những mô hình đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ để tăng cường trải nghiệm khách hàng và tối ưu hóa các hoạt động nội bộ. Một số ứng dụng công nghệ như camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT), cho phép thống kê số lượng hàng hóa tồn kho, phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng. Các dữ liệu này được đưa về trung tâm xử lý để quản lý tồn kho hoặc đưa ra chiến lược quảng bá, marketing nhằm thu hút khách hàng.

Về các giải pháp của FPT, ông Đức cho biết đơn vị đã phát triển các công nghệ AI và IoT để phục vụ ngành bán lẻ, bao gồm cả việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay thế cho việc nhân viên phải ngồi đếm thủ công như trước đây. Điều này giúp doanh nghiệp có được dữ liệu theo thời gian thực và sử dụng nguồn nhân lực vào các công việc khác hiệu quả hơn.

Liên quan đến các giải pháp của FPT, ông Đức cho biết đơn vị đã phát triển công nghệ AI và IoT nhằm phục vụ ngành bán lẻ, bao gồm cả việc sử dụng camera AI để đếm số lượng khách hàng ra vào cửa hàng, thay vì việc nhân viên phải ngồi đếm thủ công như trước đây. Nhờ đó, doanh nghiệp có được dữ liệu theo thời gian thực và sử dụng nhân lực vào những công việc khác hiệu quả hơn.

Thêm vào đó, FPT cũng triển khai các giải pháp như bản đồ nhiệt (heatmap), giúp các doanh nghiệp bán lẻ xác định được những khu vực mà khách hàng tập trung nhiều nhất trong cửa hàng. Từ đó, các doanh nghiệp có thể triển khai các chương trình khuyến mãi phù hợp để tăng doanh số bán hàng.

Ngoài ra, FPT cũng triển khai các giải pháp như heatmap, giúp các doanh nghiệp bán lẻ xác định khu vực khách hàng tập trung trong cửa hàng. Từ đó, họ có thể thực hiện các chương trình khuyến mãi phù hợp để tăng doanh số.

FPT đã ứng dụng những giải pháp này tại chuỗi bán lẻ Long Châu thuộc FPT Shop với hơn 3000 cửa hàng trên khắp cả nước. Công ty cũng cung cấp giải pháp quản lý năng lượng thông qua IoT, giúp thiết lập các kịch bản bật tắt điều hòa để tiết kiệm điện năng. Điều này đặc biệt hữu ích trong bối cảnh Việt Nam đang thiếu điện, giúp các doanh nghiệp giảm chi phí và đồng thời mang lại trải nghiệm thoải mái cho khách hàng.